Devlet Cizre Kalesi ve Bırca Belek’i gasp etti

Sömürgeci Türk devleti Cizre ilçesinde Dicle Nehri kenarında bulunan ve 163 yıl boyunca askeriyenin gasp ettiği tarihi 6 bin yıl öncesine dayana Cizre Kalesi ve Bırca Belek Burcu’nu gasp etti. 

Botan Beyliği ve Osmanlı İmparatorluğu arasında 170 yıl önce yaşanan savaş ve  ardından askeriyenin denetiminde olan 6 bin yıllık Cizre Kalesi ile Bırca Belek Burcu, 2010 yılında askeri tarafından boşaltıldı. Şırnak 1. Hudut Taburu’nun boşaltmasının ardından Cizre Kaymakamlığı tarafından tarihi alanda restorasyon çalışmalarına başlandı. Restorasyon çalışmalarının ilk etabının ardından Hamidiye Alayı binası ve tarihi binaların bir kısmı restore edildi.

Cizreliler giremiyor

Yıllar boyunca Türk askerinin gasp ettiği ve Cizre halkının göremediği ve özlemini çektiği tarihi alanda şimdi de devlet kurumları yer alıyor. İlk olarak Halk Sağlığı Müdürlüğünün hizmet binası olarak kullanılan tarihi mekanlar şimdi ise kaymakamlığa bağlı Gençlik ve Kültür Merkezi’ne tahsis edildi. Kamu kuruluşu olarak kullanılan mekanlara Cizreliler ise sadece hizmet almak için gittiklerinde girebiliyorlar.

Tarihi dokusunu bozdular

Yıllar boyunca askeriyenin kullanımında olan kalede tarihi dokuya büyük zararlar verilmişti. Yapılan restore çalışmaları sonucunda tarihi dokunun korunması beklenirken kamu kuruluşlarının yerleşmesiyle yeniden kalede tarihi dokunun bozulacağı endişesi yaşanıyor.

Bir taraftan devlet kuruluşlarının hizmet verdiği birinci derece sit alanında diğer taraftan restore çalışmaları ise devam ediyor. Birinci derece sit ve kazı alanı olan bölge korunması gerekirken, kendi kaderiyle baş başa bırakılmış durumda.

Geçtiğimiz yıllarda restoresi biten binaların duvarlarına sprey boyalarla yazılama yapılırken, tarihi Bırca Belek ve Saray Burnu ise uyuşturucu kullananların metruk mekanlarından birisi haline gelmiş durumda.

Bırca Belek’in tarihi önemi

Bırca Belek ve Nuh’un Gemisi şeklinde olan Cizre Kalesinin tarihi yaklaşık 4 bin yıl öncesine dayandırılıp ve Guti İmparatorluğu döneminde inşa edildiği tahmin ediliyor. Osmanlı İmparatorluğu ve Botan Beyliği arasında 1847 yılında yaşanan savaştan sonra 163 yıldır zaman zaman kışla olarak kullanılmakla birlikte askeriyenin denetiminde kalarak, halka kapatıldı. Botan Beyliği’nin yönetsel ve idari işlerini yürütüldüğü yer olan Bırca Belek’in bir bölümü de ünlü Kürt Destanı Mem û Zîn’in kaldığı yer olması itibarıyla ‘Mem û Zin Zindanı’ olarak biliniyor. Zindanın cephanelik olarak kullanılması ve tarihi duvarların askerler tarafından hedef tahtası olarak kullanılması halkın ve sivil toplum örgütlerinin yoğun tepkisine neden olmuştu.

Related Articles